जीप सफारी चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा उपलब्ध सबैभन्दा लोकप्रिय र रोमाञ्चक वन्यजन्तु अवलोकन गतिविधिमध्ये एक हो। स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकले सुरक्षित, सहज र आरामदायी रूपमा निकुञ्जको प्राकृतिक सौन्दर्य तथा दुर्लभ वन्यजन्तु अवलोकन गर्न सक्ने भएकाले यो सफारी विशेष रूपमा लोकप्रिय छ। अनुभवी नेचर गाइडको साथमा जंगलको गहिराइसम्म पुगेर सालका वन, फराकिला घाँसे मैदान, नदी किनार, सिमसार क्षेत्र तथा वन्यजन्तुको प्राकृतिक बासस्थान नजिकबाट अनुभव गर्न सकिन्छ।
यदि तपाईं चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज भ्रमण गर्ने योजना बनाइरहनुभएको छ भने, जीप सफारी तपाईंको यात्राको उत्कृष्ट आकर्षण बन्न सक्छ। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा मुख्य रूपमा कोर क्षेत्र (Core Area) र मध्यवर्ती क्षेत्र (Buffer Zone) गरी दुई प्रकारका क्षेत्रमा सफारी सञ्चालन गरिन्छ। दुवै क्षेत्रले फरक प्रकारको प्राकृतिक अनुभव र वन्यजन्तु अवलोकनको अवसर प्रदान गर्छन्।
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको कोर क्षेत्र
कोर क्षेत्र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको सबैभन्दा संरक्षित भाग हो, जहाँ वन्यजन्तुको प्राकृतिक बासस्थान सुरक्षित राखिएको छ। यो क्षेत्र राप्ती नदीको दक्षिण, नारायणी नदीको पूर्व तथा रिउ नदीको उत्तरतर्फ फैलिएको विशाल भूभागमा अवस्थित छ। करिब ९५२.६३ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यस भागको व्यवस्थापन प्रत्यक्ष रूपमा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज कार्यालयले गर्छ।
कोर क्षेत्रमा घना सालका जंगल, विशाल घाँसे मैदान, नदी तथा सिमसार क्षेत्र रहेका छन्, जहाँ एकसिङ्गे गैँडा, पाटे बाघ, भालु, चितुवा, जंगली हात्ती, घडियाल गोही, चित्तल, जरायो लगायतका दुर्लभ वन्यजन्तु प्राकृतिक वातावरणमा अवलोकन गर्न सकिन्छ। यही कारणले वन्यजन्तु तथा प्रकृतिप्रेमीका लागि यो क्षेत्र सबैभन्दा आकर्षक गन्तव्य मानिन्छ।
एक दिन को जीप सफारीः यदि तपाइ जंगल, जंगली जनावर र प्रकृतिमा एकदम रमाउनु हुन्छ भने यो सफारि तपाइको लागि राम्रो हुन्छ।यो सफारी बिहान ६ बजे देखि बेलुका शुर्यस्थ सम्म हुन्छ। यो सफारीमा तपाइ निकुज्जको बिभिन्न क्षेत्र सम्म पुग्न सक्नु हुने छ। यो सफारीमा १०० कि.मि भन्दा बढि दुरि पारगर्नु हुने छ।
यो सफारी बिहान ६-७ बजे बाट निकुज्जको प्रवेश गेट सौराहा बाट सुरुहुदै जीपले बिभिन्न घाँसेमैदान तालतलैया हुदै बन्यजन्तुको महत्वपुर्ण बासस्थानहरुमा लैजान्छ। घाँसेमैदानमा मचानहरु छन् र मचानबाट परिदृश्य तथा जनावरहरुको अवलोकनगर्न पाइन्छ। निकुज्ज र बन्यजन्तुको बारेमा आवश्यक जानकारि, योजना तथा सफारीलाई रमाइलो बनाउन नेचर गाइडको प्रमुख भुमिका हुने गर्छ। गाइडले सम्भाबि ठाउँहरुमा जिप रोक्ने तथा कुराउदने गर्दै सफारि अगाडि बड्दै जान्छ। सफारिमा ठाउँ र समय महत्वपुर्ण हुने गर्दछ, यदी सहि समयमा सहि ठाउँमा पुग्नु भयो भने जनावर देख्ने सम्भावना पनि धेरै हुने गर्दछ। सफारीमा निकुज्जको घडियाल गोहि प्रजनन् केन्द्र, तमोर ताल, बिक्रम बाबाकको थान, सुखिभार, लामिताल, मुडा ताल, कामल ताल, देवि ताल, रिऊ नदि क्षेत्र, नारायानि नदि क्षेत्र, राप्ति क्षेत्र, टाइगर टप्स क्षेत्र, टेम्पल टाइगर क्षेत्र लगायत आदि बन्यजन्तुका महत्वपुर्ण ठाउँहरुको अवलोकन गर्नुहुनेछ। त्यस्तै सफारिको मध्यमा निकुज्ज भित्र कुनै अवलोकन मचानमा १ घण्टा खाना खानको लागि रोकिने छ। खाना तपाइ आफैले ल्याउन सक्नु हुनेछ अथवा सम्बन्धित प्याकेजमा पनि उपलब्द हुन्छ। यस सफारिमा पाटे बाघ, गैडा, भालु, गोहि, चित्तल, जरायो, चराचुरुंगि आदि लगायत रमणिय प्रकृतिको अवलोकन गर्नसक्नुहुने छ।
यदि तपाइ दिनभरिको जिप सफारी गर्न चाहनुहुन्छ भने समुहमा आउनु भयो भने सस्तो हुन जान्छ। एउटा जिपमा १० जना को क्षमता हुने भएकाले प्रतीव्यक्ति जम्मा रु ३२०० लाग्छ। यो सफारी दिनको ५ वटा जीप मात्र हुने भएकाले अग्रिम बुकिं गर्नु पर्ने हुन्छ। यस सफारीमा डुङ्गा सफारी पनि जोड्न सकिन्छ।
मध्यवर्ती क्षेत्र )Buffer Zone)
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज वरिपरि फैलिएको मध्यवर्ती क्षेत्र स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागितामा व्यवस्थापन गरिन्छ। सामान्यतया राप्ती नदीको उत्तर, नारायणी नदीको पश्चिम र रिउ नदीको दक्षिणतर्फ करिब पाँच किलोमिटर क्षेत्रफल मध्यवर्ती क्षेत्रभित्र पर्दछ।
यस क्षेत्रमा बस्ती, कृषि भूमि, सामुदायिक वन तथा प्राकृतिक जंगलको मिश्रित वातावरण पाइन्छ। यहाँका सामुदायिक वनहरू निकुञ्जको कोर क्षेत्रसँग जोडिएका भएकाले गैँडा, बाघ, हरिण, जंगली बँदेल, विभिन्न प्रजातिका चराचुरुङ्गी तथा अन्य वन्यजन्तु नियमित रूपमा आवतजावत गर्ने गर्छन्। त्यसैले मध्यवर्ती क्षेत्रमा पनि उत्कृष्ट वन्यजन्तु अवलोकनको अवसर प्राप्त हुन्छ। यो क्षेत्रले मानव-वन्यजनतु द्न्द व्यवस्थापनमा महात्वपुर्ण भुमिका निर्वाहा गरेको हुन्छ।
चितवन राष्ट्रिय
निकुञ्जको कोर क्षेत्रमा जीप सफारी – जंगलको गहिराइसम्म पुग्ने रोमाञ्चक यात्रा
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको कोर क्षेत्र (Core Area) मा सञ्चालन हुने जीप सफारी वन्यजन्तु, प्रकृति र जंगललाई सुरक्षित तथा सहज रूपमा नजिकबाट अनुभव गर्ने उत्कृष्ट माध्यम हो। स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकका लागि यो सफारी चितवन भ्रमणको प्रमुख आकर्षणमध्ये एक मानिन्छ। अनुभवी नेचर गाइडसँग आधुनिक खुला जीपमा यात्रा गर्दै घना सालको जंगल, फराकिला घाँसे मैदान, सिमसार क्षेत्र, नदी किनार तथा वन्यजन्तुको प्राकृतिक बासस्थानसम्म पुग्न सकिन्छ।
जीप सफारीको अवधि यात्रुको समय र रुचिअनुसार आधा दिन (करिब ४ घण्टा) वा पूरा दिन रोज्न सकिन्छ। एउटा जीपमा अधिकतम १० जना सम्म सहभागी हुन सक्ने भएकाले परिवार, साथीभाइ वा समूहका लागि यो सुविधाजनक विकल्प हो।
आधा दिनको जीप सफारी
समय सीमित भएका तर चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको वास्तविक जंगल अनुभव गर्न चाहने यात्रुका लागि आधा दिनको जीप सफारी उपयुक्त विकल्प हो। यो सफारी दैनिक बिहान र दिउँसो गरी दुई चरणमा सञ्चालन हुन्छ।
सौराहास्थित निकुञ्ज प्रवेशद्वारबाट सुरु हुने यात्रामा विभिन्न घाँसे मैदान, सालको जंगल, तालतलैया र वन्यजन्तुको महत्वपूर्ण बासस्थान हुँदै भ्रमण गरिन्छ। सफारीका क्रममा घडियाल गोही संरक्षण तथा प्रजनन केन्द्र अवलोकन गर्ने अवसर पनि प्राप्त हुन्छ, जहाँ दुर्लभ घडियालको संरक्षण प्रयासबारे जानकारी लिन सकिन्छ। त्यसपछि लामिताल, तमोर ताल तथा अन्य प्राकृतिक क्षेत्र हुँदै सफारी सम्पन्न हुन्छ।
सफारीभरि अनुभवी नेचर गाइडले वन्यजन्तुको व्यवहार, जैविक विविधता, जंगलको पारिस्थितिकी प्रणाली तथा संरक्षणसम्बन्धी रोचक जानकारी प्रदान गर्छन्। यसले यात्रा केवल मनोरञ्जनात्मक मात्र नभई शैक्षिक पनि बनाउँछ।
कम बजेटमा यात्रा गर्ने पर्यटकका लागि साझा (Sharing) जीप सफारी उपयुक्त विकल्प हो। व्यक्तिगत वा सानो समूहका यात्रुले प्रति व्यक्ति शुल्कमा बुकिङ गर्न सक्ने भएकाले खर्च कम हुन्छ। निजी (Private) जीप सफारी चाहने यात्रुले आफ्नो समूहका लागि छुट्टै जीप र गाइडको सुविधा लिन सक्छन्।
पूरा दिनको जीप सफारी
यदि तपाईं जंगलको गहिरो अनुभव लिन, धेरै समय वन्यजन्तुको खोजीमा बिताउन तथा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका दुर्गम क्षेत्रसम्म पुग्न चाहनुहुन्छ भने पूरा दिनको जीप सफारी सबैभन्दा उत्कृष्ट विकल्प हो।
यो सफारी बिहान करिब ६:००–७:०० बजे सुरु भई साँझ सूर्यास्तसम्म सञ्चालन हुन्छ। दिनभरको यात्रामा करिब १०० किलोमिटरभन्दा बढी दूरी पार गर्दै निकुञ्जका विभिन्न प्राकृतिक क्षेत्रहरूको भ्रमण गरिन्छ। फराकिला घाँसे मैदान, नदी किनार, तालतलैया, घना जंगल तथा वन्यजन्तुको सक्रिय बासस्थान हुँदै यात्रा अघि बढ्छ।
सफारीका क्रममा मौसम र वन्यजन्तुको गतिविधिअनुसार निम्न प्रमुख क्षेत्रहरूको भ्रमण हुन सक्छ:
- घडियाल गोही संरक्षण तथा प्रजनन केन्द्र
- लामिताल
- तमोर ताल
- सुखिभार घाँसे मैदान
- बिक्रम बाबा क्षेत्र
- मुडा ताल
- कमल ताल
- देवी ताल
- रिउ नदी क्षेत्र
- राप्ती नदी क्षेत्र
- नारायणी नदी क्षेत्र
- टाइगर टप्स क्षेत्र
- टेम्पल टाइगर क्षेत्र
निकुञ्जका केही स्थानमा वन्यजन्तु अवलोकनका लागि बनाइएका मचान (Watch Tower) मा रोकिने व्यवस्था हुन्छ। यहाँबाट जंगलको मनोरम दृश्यसँगै वन्यजन्तुलाई सुरक्षित दूरीबाट अवलोकन गर्न सकिन्छ। दिनभरको सफारीको बीचमा विश्राम तथा भोजनका लागि पनि समय छुट्याइन्छ। यात्रुले आफ्नै खाना ल्याउन वा बुक गरिएको प्याकेजअनुसार भोजनको व्यवस्था गर्न सक्छन्।
सफारीमा देख्न सकिने वन्यजन्तु
वन्यजन्तु प्राकृतिक वातावरणमा स्वतन्त्र रूपमा विचरण गर्ने भएकाले प्रत्येक सफारीको अनुभव फरक हुन्छ। भाग्य साथ दिएमा तपाईंले निम्नमध्ये धेरै प्रजातिहरू अवलोकन गर्न सक्नुहुन्छ।
- एकसिङ्गे गैँडा
- पाटे बाघ
- चितुवा
- भालु
- जंगली हात्ती
- घडियाल गोही
- मगर गोही
- चित्तल
- जरायो
- जंगली बँदेल
- लंगुर र बाँदर
- ६५० भन्दा बढी प्रजातिका चराचुरुङ्गी
अनुभवी नेचर गाइडले वन्यजन्तु भेटिने सम्भावित स्थान र समयको आधारमा यात्रा सञ्चालन गर्ने भएकाले वन्यजन्तु अवलोकनको सम्भावना अझ बढ्छ।
मध्यवर्ती क्षेत्रको जीप सफारी – समुदायसँग जोडिएको प्राकृतिक वन्यजन्तु अनुभव
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्र (Buffer Zone) मा सञ्चालन हुने जीप सफारी प्रकृति, वन्यजन्तु र स्थानीय समुदायको जीवनशैलीलाई एकै यात्रामा अनुभव गर्ने उत्कृष्ट अवसर हो। निकुञ्जको कोर क्षेत्र बाहिर रहेको यो क्षेत्र वन्यजन्तु संरक्षण र स्थानीय समुदायबीच सन्तुलन कायम गर्ने उद्देश्यले विकास गरिएको हो। यहाँ प्राकृतिक वन, कृषि क्षेत्र, मानव बस्ती तथा सामुदायिक वन एकअर्कासँग जोडिएका छन्, जसले यस क्षेत्रलाई पर्यावरणीय र सामाजिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण बनाएको छ।
मध्यवर्ती क्षेत्रको व्यवस्थापन, संरक्षण तथा वन स्रोतको दिगो उपयोग स्थानीय उपभोक्ता समूह र सामुदायिक वन समितिहरूद्वारा गरिन्छ। यही सफल समुदाय-आधारित संरक्षण मोडेलका कारण नेपाल वन्यजन्तु संरक्षणको क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा परिचित भएको छ।
मध्यवर्ती सामुदायिक वनमा जीप सफारी
चितवनका विभिन्न मध्यवर्ती सामुदायिक वनहरू मा जीप सफारी सञ्चालन गरिन्छ। कुमरोज, मिलिजुली, बाघमारा, कुचकुचे, टिकौली, जनकौली लगायतका सामुदायिक वनहरू प्राकृतिक सौन्दर्य, जैविक विविधता र वन्यजन्तु अवलोकनका लागि लोकप्रिय गन्तव्य हुन्।
यी क्षेत्रमा सञ्चालन हुने सफारी सामान्यतया १ देखि ३ घण्टासम्मको हुन्छ। यात्रुको सुविधा अनुसार बिहान, दिउँसो वा साँझ जुनसुकै समयमा सफारी गर्न सकिने भएकाले समय व्यवस्थापन गर्न पनि सजिलो हुन्छ। यदि तपाई सौराहामा हुनुहुन्च भने, ताप ५ वटा वनमा सफारी गर्न सक्नु हुन्छ।
कुमरोज मध्यवर्ती सामुदायिक वन सफारी
चितवनको उत्कृष्ट मध्यवर्ती जंगल सफारी
कुमरोज मध्यवर्ती सामुदायिक वन सफारी चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्रमा सञ्चालन हुने उत्कृष्ट वन्यजन्तु सफारीमध्ये एक हो। करिब २–३ घण्टाको यस सफारीमा घाँसे मैदान, नदी किनारका वन (रिभराइन फरेस्ट), सिमसार क्षेत्र तथा राप्ती नदी आसपासको प्राकृतिक वातावरणको भ्रमण गरिन्छ।
कुमरोज सामुदायिक वन चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको कोर क्षेत्रसँग जोडिएको भएकाले यहाँ वन्यजन्तुको आवतजावत नियमित हुन्छ। सफारीका क्रममा एकसिङ्गे गैँडा, पाटे बाघ (कहिलेकाहीँ), चित्तल, जरायो, जंगली बँदेल, घडियाल गोही तथा विभिन्न प्रजातिका चराचुरुङ्गी अवलोकन गर्ने राम्रो सम्भावना हुन्छ।
सफारी मध्यवर्ती क्षेत्रमा सञ्चालन भए पनि केही भाग चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज भित्र पर्ने भएकाले निकुञ्ज प्रवेश अनुमति (Entry Ticket) अनिवार्य हुन्छ।
यदि तपाईं कम खर्चमा, कम भीडभाड भएको र उत्कृष्ट वन्यजन्तु अनुभव खोज्दै हुनुहुन्छ भने कुमरोज मध्यवर्ती सामुदायिक वन सफारी उत्कृष्ट विकल्प हो।
सफारी अवधि: २–३ घण्टा
उपयुक्त: वन्यजन्तु अवलोकन, चराचुरुङ्गी अध्ययन, फोटोग्राफी तथा प्रकृतिप्रेमी यात्रुहरू
जनकौली मध्यवर्ती सामुदायिक वन सफारी
चितवनको सस्तो र उत्कृष्ट १ घण्टाको जंगल सफारी
जनकौली मध्यवर्ती सामुदायिक वन सफारी चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्रमा सञ्चालन हुने १ घण्टाको उत्कृष्ट र किफायती जीप सफारी हो। छोटो समयमै जंगलको अनुभव लिन चाहने तथा कम बजेटमा वन्यजन्तु अवलोकन गर्न चाहने यात्रुका लागि यो सफारी उपयुक्त विकल्प हो।
यस सफारीमा घाँसे मैदान, नदी किनारका वन (रिभराइन फरेस्ट) तथा सिमसार क्षेत्र हुँदै भ्रमण गरिन्छ। सफारीका क्रममा एकसिङ्गे गैँडा, पाटे बाघ (कहिलेकाहीँ), चित्तल, जंगली बँदेल, घडियाल गोही तथा विभिन्न प्रजातिका चराचुरुङ्गी प्राकृतिक बासस्थानमै अवलोकन गर्ने सम्भावना हुन्छ।
यस सफारीको विशेषता भनेको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको प्रवेश शुल्क लाग्दैन, जसले गर्दा यो मध्यवर्ती क्षेत्रको सबैभन्दा किफायती वन्यजन्तु सफारीमध्ये एक मानिन्छ।
सफारी अवधि: १ घण्टा
उपयुक्त: कम बजेटका यात्रु, परिवार, वन्यजन्तु अवलोकन, चराचुरुङ्गी अध्ययन तथा छोटो जंगल भ्रमण
बिसहजारी ताल सफारी
रामसार क्षेत्रमा अवस्थित चितवनको उत्कृष्ट बर्डिङ तथा वन्यजन्तु सफारी
बिसहजारी ताल सफारी चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्रमा सञ्चालन हुने २–३ घण्टाको उत्कृष्ट प्रकृति तथा वन्यजन्तु सफारी हो। अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वको रामसार क्षेत्रमा पर्ने बिसहजारी ताल चराचुरुङ्गी अवलोकनका लागि विशेष रूपमा प्रसिद्ध छ, जसले यसलाई बर्डिङ प्रेमी तथा प्रकृतिप्रेमीहरूको आकर्षक गन्तव्य बनाएको छ।
यस सफारीमा सालका जंगल, फराकिला घाँसे मैदान, अक्सबो (Oxbow) ताल, सिमसार क्षेत्र तथा प्राकृतिक जलाशयहरू हुँदै भ्रमण गरिन्छ। सफारीका क्रममा एकसिङ्गे गैँडा, पाटे बाघ (कहिलेकाहीँ), चित्तल, घडियाल तथा मगर गोही, साथै सयौं प्रजातिका स्थानीय र बसाइँसराइ गर्ने चराचुरुङ्गी अवलोकन गर्ने उत्कृष्ट अवसर प्राप्त हुन्छ।
यस सफारीको अर्को विशेषता भनेको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको प्रवेश शुल्क लाग्दैन, जसले गर्दा यो कोर क्षेत्रको सफारीभन्दा किफायती र बजेटमैत्री विकल्प मानिन्छ।
सफारी अवधि: २–३ घण्टा
उपयुक्त: बर्डिङ, वन्यजन्तु अवलोकन, प्रकृति फोटोग्राफी तथा परिवारसहितको जंगल भ्रमण
बारान्दाभार (कोरिडोर) वन सफारी
चितवनको उत्कृष्ट वन्यजन्तु मार्गमा अविस्मरणीय जंगल अनुभव
बारान्दाभार कोरिडोर वन सफारी चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्र मा सञ्चालन हुने सबैभन्दा उत्कृष्ट सफारीमध्ये एक हो। यो जैविक कोरिडोरले चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र महाभारत पहाडी क्षेत्रलाई जोड्ने महत्वपूर्ण वन मार्गको रूपमा काम गर्छ। वन्यजन्तुको सुरक्षित आवतजावत हुने भएकाले यो क्षेत्र जैविक विविधताले अत्यन्त समृद्ध मानिन्छ।
करिब २–३ घण्टाको यस सफारीमा घना सालका जंगल, प्राकृतिक सिमसार क्षेत्र, वनमार्ग तथा विभिन्न तालतलैया हुँदै भ्रमण गरिन्छ। शान्त वातावरण र वन्यजन्तुको सक्रिय बासस्थान भएकाले यहाँ दुर्लभ वन्यजन्तु अवलोकन गर्ने राम्रो सम्भावना हुन्छ।
सफारीका क्रममा एकसिङ्गे गैँडा, पाटे बाघ (कहिलेकाहीँ), चितुवा, भालु, चित्तल, जरायो, जंगली बँदेल, घडियाल तथा मगर गोही लगायत विभिन्न वन्यजन्तु तथा धेरै प्रजातिका स्थानीय र बसाइँसराइ गर्ने चराचुरुङ्गी अवलोकन गर्न सकिन्छ।
यो सफारी मध्यवर्ती क्षेत्रमा सञ्चालन भए पनि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको प्रवेश अनुमति (Park Entry Permit) अनिवार्य हुन्छ, किनभने भ्रमणको केही भाग संरक्षित निकुञ्ज क्षेत्रसँग सम्बन्धित हुन्छ। यद्यपि प्रवेश शुल्क तिर्नुपर्ने भए पनि कोर क्षेत्रको जीप सफारीभन्दा यो अझै किफायती विकल्प मानिन्छ।
सफारीका मुख्य विशेषताहरू
- सफारी अवधि: २–३ घण्टा
- घना सालको जंगल र प्राकृतिक सिमसार क्षेत्र
- दुर्लभ वन्यजन्तु अवलोकन गर्ने उत्कृष्ट सम्भावना
- बर्डिङ तथा वन्यजन्तु फोटोग्राफीका लागि उपयुक्त
- अनुभवी नेचर गाइडको साथ सुरक्षित भ्रमण
- चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको प्रवेश अनुमति आवश्यक
- कोर क्षेत्रको सफारीभन्दा किफायती विकल्प
